De Master Encyclopedie en Filosofie van het Recht

 

Veel studenten hebben na het afronden van de bachelor Rechtsgeleerdheid een grote verscheidenheid aan interesses ontwikkeld. Het schuldvraagstuk in het strafrecht bleek ineens erg interessant, de onrechtmatige daad in het civiele recht bleef maar boeien of de colleges over [europees] constitutioneel recht waren erg inspirerend. Toch dient er op een moment een keuze te worden gemaakt; althans dat denkt het grootste deel van de studenten.  

Er bestaat echter een verdiepende master die een brede interesse in het recht op een gevarieerde wijze bedient. Een master die achter de, schijnbaar, evidente juridische bouwwerken duikt en de totstandkoming en ware identiteit probeert bloot te leggen. In de praktijk blijkt het voor juristen vaak niet eenvoudig om in een paar zinnen te beschrijven wat de vereisten zijn van de ‘rechtsstaat’ , de condities voor een democratische samenleving of de legitimatie van het huidige strafrechtsstelsel. Vraagstukken die niet simpelweg met de letter van de wet kunnen worden beantwoord.  

In tegenstelling tot wat de naam van de master doet vermoeden wordt voornamelijk door middel van rechtstheoretische vergelijkingen een aantal doctrines afgekaderd; op basis van filosofische argumenten kan er vervolgens wel een voorkeur worden uitgesproken. Het programma van de master kent een vergelijkbare opbouw als de overige programma’s; de nadruk wordt echter veel meer gelegd op het schrijven van essays. Schriftelijke tentamens in de ‘bachelorvorm’ worden niet afgenomen tijdens de master, behoudens het algemene vak recht realiseren. Deze onderwijsvorm heeft twee zeer grote voordelen; ten eerste kan het gebrek aan schriftelijke vaardigheden ten gevolge van het bachelorprogramma worden ondervangen, ten tweede vormt het schrijven van een essay een uitstekende oefening in het analytisch bestuderen van teksten en een concrete originele weergave daarvan door de student.  

De teksten die worden gelezen variëren van klassieke filosofische werken tot moderne beschouwingen van actuele [juridisch] maatschappelijke problemen. In dit opzicht vormt het bachelorvak Rechtsfilosofie een perfecte introductie tot de belangrijkste filosofische stromingen. De vakken behandelen alle rechtsgebieden, variërend van internationaal publiekrecht tot strafrecht. Het privatissimum Rechtsmethodologie richt zich op de wetenschappelijk benadering van het recht; de vraag ‘hoe dient de jurist goed wetenschappelijk onderzoek te bedrijven’  staat centraal. De dynamische rol die vooroordelen, taal en geschiedenis in deze context spelen vormen een echte ‘eye-opener’ voor de wetenschappelijk ingestelde jurist. Het practicum draait om de geschiedenis van de rechtsfilosofie en ethiek en vorm het puur filosofische deel van de master; een helder chronologisch overzicht van veranderende inzichten en opvattingen in de filosofie prikkelen de student om ‘een kant te kiezen’ ; deze keuze blijkt vaak lastig te zijn en geeft veel stof tot nadenken. De applicatie van het bestudeerde tijdens het privatissimum en het practicum vormt een grote uitdaging; de wijze waarop essays worden geschreven: zowel qua inhoud als methodiek vormen een geweldig laboratorium om kennis in de praktijk te brengen.  

Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de master erg actueel is; het debat in de werkgroepen wordt op het scherpst van de snede gevoerd bij de bespreking van huidige problemen. Discussies tijdens bijeenkomsten voor het vak publiekrecht richten zich bijvoorbeeld op de Europese eenwording, de inhoud van een Europese constitutie, de [on]macht van het Europees parlement, de invloed van een ambtenarenapparaat. de wijze waarop politieke partijen de democratie beïnvloeden etc. Vooraanstaande stemmen in het integratiedebat als Prof. Ellian en Prof. Cliteur zorgen voor een directe betrokkenheid bij actuele vraagstukken; de ontwikkeling van een brede kennis van het recht; zowel positief als in concept, door studenten maken de bijeenkomsten levendig en een stimulerende omgeving voor het ontwikkelen van eigen inzichten en gedachten. Het  civiele recht wordt ook goed onder de loep genomen; wat is nu precies ‘redelijk en billijk, hoe komt de rechter tot zijn oordeel, dient het civiele recht geen sterk economische benadering te kiezen?  

In dit licht moet daarom worden opgemerkt dat studenten die de master hebben afgerond als ‘complete’ juristen moeten worden gezien, met zowel een grondige kennis van de wet, als een gedegen rechtstheoretisch besef. Het spreekt voor zich dat een dergelijke combinatie de perfecte basis biedt voor een mooie carrière; in het bedrijfsleven, de advocatuur, het onderwijs of journalistiek. Gelukkig is die keuze na het volgen van de master een stuk eenvoudiger. Justus Lipsius vormt een rol in het uitwisselen van ideeën, adviseren over uiteenlopende keuzes en natuurlijk het onderhouden van contact met studiegenoten of alumni.  

[Voor gedetailleerde vakinformatie, zie: website masteropleiding.